چگونه یک داستان کوتاه بنویسیم
همه‌ می‌دانند که نوشتن یک داستان کاری راحت و ساده نیست. داستان کوتاه همانند نمایشنامه و شعر نوعی از ادبیات تخیلی‌ است که باید بر احساسات خوانندگان تاثیر بگذارد. از آنجا که داستان کوتاه حاکی از تفسیر نویسنده از واقعیت است، باید به‌گونه‌ای هنری از زبان استفاده کند که بر تجربیات بشری دلالت کند. چگونه یک داستان کوتاه عالی بنویسم؟ چه نکاتی را باید در خاطر داشته باشیم تا داستان کوتاه خوبی بنویسیم؟ اینجا یک راهنمای سریع برای پاسخ گفتن به پرسش‌ها ارائه می‌شود:
1ـ بخوانید
خواندن برای هر کسی که می‌خواهد بنویسد، ضروری‌ست. برای نوشتن یک داستان کوتاه خوب، باید در ابتدا داستان‌های کوتاه دیگران را بخوانید. خواندن نه تنها انگیزه و الهام لازم برای نوشتن داستانتان را به شما می‌دهد، بلکه به شما می‌آموزد چگونه دیگر نویسندگان بر خواننده تاثیر می‌گذارند و همچنین یاد می‌گیرید که از سبک‌های آن نویسنده‌‌ها به عنوان پایه‌ای برای خلق سبک و تاثیر متعلق به خودتان استفاده کنید.
2ـ الهام بگیرید
یک نویسنده‌ی با تجربه و حرفه‌ای نیازی به الهام ندارد چون افکار او به طور طبیعی روان می‌شود و کافی‌ست که آنها را در کلمات تعبیه کرده و روی کاغذ پیاده کند. اما نویسده‌های تازه کار باید الهامی داشته باشند چون نه تنها داشتن الهام به شما کمک می‌کند که اولین پاراگراف‌تان را بنویسید بلکه شما را یاری می‌دهد تا انتها پیش روید. الهامتان ممکن است به شکل یک شی باشد؛ یک شخص خاص یا رویدادی که نمی‌توانید فراموشش کنید.
3ـ داستانتان را در ذهن مجسم کنید
به چیزی فکر کنید که می‌خواهید درباره‌اش با خوانندگانتان حرف بزنید. فرض کنید می‌خواهید داستانی درباره‌ی دو نفر که عاشق هم می‌شوند، تعریف کنید. آن دو چگونه افرادی هستند؟ چه چیز آنها برایتان جالب است که می‌خواهید به خوانندگانتان منتقل کنید؟ روی این موضوع تمرکز کنید و به موضوعات دیگری که می‌خواهید به این زوج پیوند دهید، فکر کنید. فرض کنید والدین دختر موافق رابطه‌ی آنها نیستند. خود این والدین چگونه آدم‌هایی هستند؟ برای اینکه آن دو را از عشق‌شان منصرف کنند، چه کار می‌کنند؟ پاسخ به این سولات ممکن است علامت خوبی برای آغاز داستانتان باشد. شما از اینجاست که باید اندیشه‌ای درباره‌ی آنچه خواهید نوشت، فراهم کنید.
4ـ صحنه‌ها را بچینید
برای اینکه نوشته‌یتان با رویدادهای از پیش اندیشیده شده‌ی داستانتان هماهنگ باشد، ترسیم صحنه‌های داستانتان در یک کاغذ دیگر بسیار مفید است. شخصیت‌های احتمالی و رویدادهای اصلی داستانتان را ردیف کنید. لازم نیست این لیست شامل جزئیات زیادی از شخصیت‌ها و اتفاقات باشد چرا که قرار است این فهرست فقط طرحی باشد از آنچه داستانتان به نظر خواهد رسید.
5ـ زاویه‌ی دیدتان را انتخاب کنید
اینکه داستان از زبان چه کسی و چگونه تعریف می‌شود، برای یک داستان کوتاه بسیار مهم است. این نظرگاه به شدت حس و حال داستان را تغییر می‌دهد. به همین خاطر قبل از اینکه زاویه‌ی دیدی را که در داستان به کار خواهید گرفت انتخاب کنید، به دقت فکر کنید، ولی هر زاویه دیدی را که این مرحله انتخاب می‌کنید، تا پایان داستان باید به آن پایبند باشید و تغییرش ندهید.
6 ـ شخصیت‌ها را بسازید
برای یک داستان کوتاه حداکثر سه شخصیت اصلی خلق کنید. کاراکترهای اصلی زیاد داستان را پریشان، درهم و برهم و گیج کننده می‌کنند چون هر شخصیت جدید با خود بعد تازه‌ای به داستان می‌دهد. شخصیت‌ها نباید آدمک‌هایی مقوایی باشند.
هر شخصیت باید متناسب با ویژگی‌های خاص آن شخصیت سخن گوید. آنها باید باورپذیر و درعین حال اسرا آمیز باشند.
7 ـ یک مقدمه‌ی خوب فراهم کنید
وقتی همه چیز طراحی و برنامه‌ریزی شد، پاراگراف اول را به سرعت بنویسید. صحنه را بچینید و شخصیت‌های اصلی‌تان را معرفی کنید. این صحنه باید جایی باشد که شما خوب می‌شناسیدش تا قادر باشید جهت توصیف واضح آنجا از تصاویری که در خاطر دارید، بهره بگیرید. باید پاراگراف اول چنان جالب باشد که خواننده توجه‌اش جلب شده و تشویق شود تا داستان را تا انتها بخواند. نکته‌ی مهم این است که در این پاراگراف، جزئیات مهم و نیز قسمت اصلی کنش را پشت پرده نگهدارید تا معمای داستان فاش نشود.
8 ـ یک نقشه‌ی خوب طرح کنید
ابتدا اتفاقاتی را که قرار است نهایتا مشکل یا چالش اصلی را برای شخصیت( یا شخصیت‌های) اصلی خلق کنند، طراحی کنید. سپس گره‌های داستانی را پی‌ریزی کنید تا خواننده مشتاق و کنجکاو باقی بماند. همانگونه که داستان پیش می‌رود، چالش و مشکل اصلی نیز باید پیچیده‌تر شود و سختگیرانه‌تر شود. به این ترتیب نه تنها احساست خواننده برای خواندن ادامه‌ی داستان برانگیخته خواهد شد بلکه برداستان متمرکزتر خواهد شد.
9 ـ نگویید بلکه نشان دهید
شخصیت‌ها مسئول تعریف داستان طی کنش‌ها و دیالگوهایشان هستند؛ نویسنده نباید آنچه بیان شدنی‌ست را خودش تعریف کند. به جای اینکه بگویید« آنت از دست بهترین دوستش کریستینا به خاطر دزدیدن دوست پسرش خیلی عصبانی بود» بگویید «وقتی کریستینا به طرف آنت آمد و با لبخندی شیرین برلب به او چشمک زد، آنت در درونش درد شدیدی از خیانتی که به او شده بود، احساس کرد. با خشمی فروخورده و در حالیکه به سختی نفس می‌کشید، گفت: امیدوارم از اینکه دوستی خودت را ثابت کردی، خوشحال باشی.»
10 ـ از فعل‌های معلوم استفاده کنید
داستانتان هرچه بیشتر مملو از زندگی باشد، بهتر است. برای این کار از فعل‌های معلوم به جای افعال مجهول استفاده کنید. به جای گفتن «گل بوسیله‌ی جوانا برداشته شد» بگویید « جوانا گل را برداشت»
11 ـ گفتگو را فراموش نکنید
به کارگیری گفتگو و دیالوگ به داستان زندگی می‌بخشد. از گفتگو فقط برای شاخ و برگ دادن ظاهری به شخصیت استفاده نکنید بلکه با آن هویت شخصیت‌هایتان را به خواننده منتقل کنید. از دیالوگ به شکل نقل قول مستقیم استفاده کنید مثل «برو آنجا» به جای نقل قول غیر مستقیم مثل « زن به مرد گفت که به آنجا برود»
12 ـ فرهنگ لغت دم دست داشته باشید
یک مرجع خوب (مثل یک فرهنگ لغت یا واژه‌نامه) برای خلق یک داستان خوب حیاتی ا‌ست. می‌توانید از آنها برای چک کردن املای کلمات و یافتن بهترین کلماتی که برای توصیف به کار می‌آید، استفاده کنید. به جای یک جمله‌ی طولانی یا یک پاراگراف طویل سعی کنید از حداقل کلمات برای انتقال آنچه می‌خواهید بگویید، استفاده کنید. اغلب اوقات یک کلمه‌ی مناسب و محک بهتر از پاراگرافی پر از کلمات تجملی و پوچ است.
13 ـ پایان داستان را مختصر برگزار کنید
توصیه می‌شود که پایان داستان با تدبیر و اندکی پیچش همراه باشد. پایان‌تان یگانه باشد ولی به پایانی شل‌ و ول اکتفا نکنید. باید رضایت‌بخش باشد ولی نه قابل پیش‌بینی. باید به خاطر داشته باشید که در پایان بهتر است کوتاه باشد ولی نه آنچنان موجز و ابتر که خواننده احساس کند پا درهوا مانده است. پایان شما باید همه چیز داستان را از آغاز تا انتها به هم پیوند دهد و دربرگیرد.
14 ـ باز خواندنی و ویرایش کنید
بعد از اینکه آخرین کلمات داستان را کنار هم گذاشتید، زمان آن فرا می‌رسد که چرخه‌ی ویرایش را آغاز کنید. با دقت سراغ نوشته بروید و تمام اشتباهاتی را که در ساخت جملات، لغات مورد استفاده و نیز قالب بندی مرتکب شده‌اید، اصلاح کنید. علامت‌های نگارشی، انتخاب صحیح کلمات و واژه بندی، املا، دستور و توصیف را از قلم نیاندازید. لغات، عبارات و حتی پاراگراف‌هایی را که با عناصر اصلی داستان هماهنگ و همسو نیستند، خط بزنید. بعد از اینکه این کار کردید، نوشته را تا چند روز و حتی چند هفته کنار بگذارید و بعد دوباره سراغش یروید؛ بخوانید و ویرایش کنید. در موقعیت‌ها و فرصت‌های مختلف داستان را بارها و بارها بازخوانی کنید. با این کار متوجه چیزهای مختلفی در داستانتان خواهید شد که ممکن است بخواهید آنها را تغییر دهید تا به بهترین شکل ممکن‌اش درآید.
15 ـ بگذارید دوستان خطاهایتان را گوشزد کنند
دوستانتان را وادارید که نگاهی به کارتان بیاندازند. احتمالا آنها تنها قادر خواهند بود که اشتباهات و خطاهایی را ببینند که از چشم شما دور مانده‌اند. مثلا ممکن است آنها به بعضی کلمات یا جملات گیر دهند که اتفاقا شما عاشقانه دوستشان دارید. در چنین وضعیتی باید بین تغییر یا حذف کامل آن موارد یکی را انتخاب کنید.

منبع :harif.ir